مطالعات تاریخی و اجتماعی

مطالعات اجتماعی ایران

با نگاهی به تاریخ بلند ایران در می یابیم که در روزگاران کهن از امپراطوریهای محوری جهان آن روز بوده است . سه حمله تاریخی اسکندر ، اعراب و مغول تغییرات شگرفی در بافت قومی و جمعیتی ، فرهنگ و مناسبات ایران زمین پدید آورد ، اما فرهنگ ایران توانست عناصر غیر ایرانی را هر بار در خود هضم نماید و یا رنگ و لعاب ایرانی بر آن زند. در دوران اعراب و مغول بارها علم استقلال خواهی افراشته شد و حکومتهای ملوک الطوایفی شکل گرفت اما براستی شاید اولین حکومت مرکزی ایران-و نه امپراطوری- دولت صفویه باشد. صفویه پس از قرنها نام ایران را به عنوان یکی از دول مقتدر عالم باز هم وارد نقشه ها نمود. اما مصادف این ایام غرب از تاریکی قرون وسطی خود را خلاص کرده بود و سمند همت را به تاخت به سوی دروازه های پیشرفت می راند، دوران رشد و نمو تمدن غرب آغاز شده بود و سیطره خود را هر روز گسترش می داد و به مرزهای شرق وارد می شد و این خود به تزاحم سیاسی و فرهنگی می انجامید . رشد و نمو غرب نوید آغاز دوران مدرن بشر را می داد ، ارزشهای نویی مطرح شد و افقهای جدیدی گشوده گشت. برخورد و نحوه تعامل ایران با این تجربه جدید در میانه های دوران صفوی چالشهای جدیدی فرا روی ایران قرار داد. اگر در دوره صفوی این چالشها صرفا ژئوپلتیکی و تکنیکی بود ، دو قرن بعد در میانه های قاجاریه به همه عرصه ها از سیاست و قانون تا دین و معارف و از زنان و آموزش تا اقتصاد و فرهنگ کشیده شد و بر جنبه های گوناگون زندگی ایران و ایرانی اثر می گذاشت. تجربه رویارویی ایران با مدرنیته و مدرنیسم داستان دلکش و در عین حال غمباری است که از دو سده پیش تا امروز ادامه دارد . امروز که سالهاست صحبت از جهانی شدن می شود ، ایران برای استقرار در این نظام جهانی و یا هضم در آن نیاز دارد که ساز و کار مشخصی در قبال این جهان مدرن داشته باشد . متفکران ایران از یک قرن پیش به دنبال حل این تعارضات هستند و بسیاری از این معضلات تا امروز نیز ادامه دارد. در حالیکه امروز عده ای در جهان ندای پایان دوران مدرن و آغاز عصری پسا مدرن را بلند کرده اند ، ما هنوز بر سر راه دادن این مهمان خوانده و ناخوانده –مدرنیته - در منزل دچار جدل و اختلاف و تردیدیم.

"مطالعات اجتماعی ایران" عنوانی است که برای بررسی وجوه گوناگون حیات اجتماعی در ایران انتخاب شده است ، به واقع نوعی رویکرد جامعه شناختی به مسائل ایران است ونام جامعه شناسی ایران برازنده مجموعه تلاشهایی است که پژوهشگران این عرصه در نیم قرن گذشته انجام داده اند. با اینکه این مطالعات می تواند سراسر تاریخ ایران را مورد مداقه قرار دهد اما رویارویی ایران با غرب و چالشهای ایران با مدرنیته در کانون این مطالعات قرار گرفته است. چه که این مواجهه و رخدادهای پیامد آن آخرین حلقه از سلسله زنجیری است که به ایران امروز انجامیده است ، یعنی جامعه ایران امروز و مناسبات ایرانی امروز از خلال آن حاصل شده است.

صفحه "مطالعات اجتماعی ایران" بر اساس سیاستهای سایت " گفتمان ایران " بر آن است تا با ارائه مقالات در وجوه مختلف مسائل اجتماعی ایران و طرح و نقد نظریه ها و کتابها در این حوزه به تکوین نوعی "جامعه شناسی ایران " کمک نماید که امیدواریم نتایج آن به صورت رشد آگاهی و تحول در جامعه ایران ظاهر شود.

در این مسیر با استفاده از دیدگاه تاریخی خواهیم کوشید نگاهی جامعه شناختی داشته باشیم و بر این اساس با آزاد ساختن خود از تأثیر اوضاع و احوال محیطی و با دور ساختن اندیشه مان از جریانهای عادی زندگی روزانه برای از نو نگریستن به آنها و با استقلال در پژوهشها و تفکراتمان، حیات اجتماعی ایران را به شیوه آزاد اندیشانه مطالعه کنیم.

در این راه نیازمند راهنماییها ، پیشنهادها و انتقادات دوستان دانا و فهیم سایت گفتمان ایران هستیم. همچنین از همه صاحبان فکر و نظر استدعا داریم با آثار قلمی خود ما را در پیمودن این راه یاری نمایند و با اندیشه خود بر غنای مطالب صفحه "مطالعات اجتماعی ایران " بیافزایند.

به امید آنکه در راهی که گام برداشته ایم مقبول اهل نظر افتد و در تعالی و احیای جامعه ایران منشآ اثر گردد.



تجربه‌ی زیسته، زندگی روزمره، تهران چاپ پست الكترونيكي

م. نظری

هویت، مهاجرت و زندگی روزمره در کلانشهر تهران

صد و هشتاد سال میگذرد از زمانی که تهران "بر" و "بارویی" پیدا کرد و شد آخرین پایتخت ممالک محروسه ی ایران. در طی این سالها، سرنوشت، تهران را از قریه ای کوچک به کلان شهر مدرن ایرانی تبدیل کرد و ساکنانش شده بودند رعایای شهر ِ شاهنشین یا پایتخت. پایتخت، محل نزول اجلال شاه و خزانه‌ی همایونی. از آن زمان تا کنون تهران تبدیل شده است به مرکز سرمایه آنچنان که مرجع بلامنازع هرگونه سرمایه‌ی مادی و معنوی در ایران محسوب می‌شود. مدرنیزاسیون ناهمگون و توسعه‌ی پر شتاب، کنترل و اداره‌ی امورات پایتخت را چنان از کف متولیان آن در ربوده که بحران خاص کلانشهرها در تهران چندبرابر و پیچیده‌تر از دیگر کلان شهرهای مدرن دنیا زندگی روزمره‌ی ساکنانش را درگیر خود کرده است.

مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin
ادامه مطلب ...
 
مشروعیت سیاسی در ایران (بخش سوم) چاپ پست الكترونيكي

کیان بهنود

با توجه به رویداد‌های اخیر در سیاست ایران

ارتباط با امر الهی به طور سنتی ملاک مهمی در تعیین مشروعیت سیاسی بوده است. تقریبا در تمام ساختارهای سیاسی کلاسیک نیز ردپایی از آن دیده می‌شود. در چنین سپهری فرد، همانطور که در انتهای بخش پیش آمد، به این دلیل دارای بالاترین صلاحیت است، که تصمیماتش به همراه اراده‌ی خداوند است و در نتیجه او، در مجموع، شایسته‌ترین فرد برای امر سیاسی است، خواه در قدرت باشد و خواه در قدرت نباشد.

مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin
ادامه مطلب ...
 
مشروعیت سیاسی در ایران (بخش دوم) چاپ پست الكترونيكي

(با توجه به رویداد‌های اخیر در سیاست ایران)

کیان بهنود

با بر افتادن نظام پادشاهی در ایران انقلاب پنجاه و هفت، تنها بدیلی که برای آن به نحو تاریخی  و البته با توجه به ساختار اجتماعی ایران، نظریه پردازی شده بود و می‌توانست سر کار بیاید، نظام مذهبی بود. (این نکته را به این دلیل مطرح می‌کنم (و اگر نیاز بود در ارتباط با آن بیشتر خواهم نوشت) که بسیاری گمان می‌کنند که نظریه‌ی حکومت مذهبی تنها یکی از امکاناتی بود که با کنار رفتن نظام سیاسی پادشاهی بر سر کار آمد و در کنار آن دیگر امکانات سیاسی نیز موجود بود. به عبارتی گمان می‌کنند که انقلاب ایران و در پی آن بر پا شدن نظام مبتنی بر مذهب حادثی بود که می‌شد به سادگی از آن جلوگیری کرد و برای مثال نظامی دیگر بر پا داشت.

مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin
ادامه مطلب ...
 
مشروعیت سیاسی در ایران (بخش نخست) چاپ پست الكترونيكي

کیان بهنود

با توجه به اختلافات پیش آمده میان دولت و رهبری

در دو سال گذشته، فضای سیاسی کشور مسیری را طی کرد که شاید در چندین دهه‌ی پس از انقلاب پنجاه و هفت سابقه نداشته است. بحران‌های اجتماعی و سیاسی یکی از پی دیگری در فضای داخلی و بین‌المللی رخ دادند و ایران را منزوی کردند. در حوزه‌ی اقتصاد نیز تحولات بسیاز زیادی رخ داد. این رویدادهای منحصر به فرد، تنها ایران را در بر نگرفته است. در چند ماه اخیر شاهد بوده‌ایم که بسیاری از کشورهای منطقه و در واقع کشور‌های عربی، با نوع خاصی از حاکمیت دچار ناآرامی‌ها و تحولات زیادی شده‌اند. ساختارهای سیاسی منطقه دچار تزلزل شده و تو گویی روح جدیدی در منطقه در حال وارد شدن است.

مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin
ادامه مطلب ...
 
یارانه ها- جامعه مردسالار (قسمت سوم) چاپ پست الكترونيكي

کیان بهنود

ماه‌هاست که یارانه‌ها خود را از اقتصاد ایران کنار کشیده‌اند، و از «خود اجناس»، به طور مستقیم حذف شده‌اند[1]. یارانه‌، به تعریفی که در اقتصاد می‌آید، مبلغی است که توسط دولت به اقشار کم درآمد پرداخت می‌شود، اما در واقع کارکرد دیگری نیز دارد. ابزاری است در دست دولت، که توسط آن قیمتها را کنترل می‌کند و می‌تواند اصول اقتصادی خود را از بالا به پایین تزریق کند. در ارتباط پیامدهای اقتصادی این امر، در مکاتب اقتصادی مختلف به قدر کفایت در این ماه‌ها سخن رفته است، اما نکته‌ای اساسی در این موارد از میان رفته است. در دو نوشته‌ی پیشین که در ارتباط با یارانه‌ها نوشتیم قدری در مورد تبعات اجتماعی این امر سخن رفت، اما یک نکته همچنان مغفول مانده است.

مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin
ادامه مطلب ...
 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 بعدي > پايان >>

صفحه 1 از 42

نقل قول بخشی از مقاله های سایت گفتمان ایران www.goftman-iran.org و یا درج کامل مقاله پس ازاخذ اجازه کتبی از سردبیر سایت goftman@goftman-iran.org با ذکر نام سایت و دادن لینک و شماره هفته نامه بعنوان مرجع بدون مانع است. هر گونه سوء استفاده غیر مجاز مخالف موازین اخلاقی و قانونی است.